پیرامون جوایز اسکار ۲۰۱۵  

1

الخاندرو گونزالس ایناریتو، کارگردان فیلم «بردمن»، شب گذشته هنگام دریافت جایزه اسکار بهترین فیلم، با اشاره به روند پیچیدۀ ساخت فیلم بردمن و فیلمبرداری سکانس‌های طولانی آن درباره چگونگی غلبه بر ترس خود از ساخت این فیلم گفت: “ترس کاندوم زندگی است. نمی‌گذارد آن طور که باید لذت ببرید… من کاندوم را در آوردم و همه چیز رنگ و روی واقعی‌ گرفت.”

به نظر من اعضای آکادمی نیز شب گذشته با اهدای چهار جایزۀ بهترین فیلم، بهترین کارگردانی، بهترین فیلمنامه ارژینال و بهترین فیلمبرداری به «بردمن» و ایناریتو، کاندوم ترس را درآورده و بر محافظه کاری دیرینه خود غلبه کرده و برخلاف پیش بینی ها، جوایز خود را به یکی از متفاوت ترین و غیر متعارف ترین فیلم های فیلم های نامزد شده در اسکار امسال اهدا کردند.

کمتر کسی فکر می کرد که فیلم «بردمن»، برنده بهترین فیلم اسکار امسال باشد چرا که رقیب بزرگی مثل «پسربچگی» (ساخته ریچارد لینک لیتر) داشت که نسبت به بقیه فیلم های نامزد شده، شانس بیشتری برای دریافت این جایزه داشت و پیش از این جوایز بسیاری از جمله جایزه بهترین فیلم گلدن گلوب و بفتا را از آن خود کرده بود و به عنوان فیلم برتر انجمن ها و مجامع سینمایی مختلف از جمله انجمن منتقدان نیویورک، لوس آنجلس، شیکاگو و لندن انتخاب شده بود.

9

«پسربچگی»، به عنوان یک فیلم مستقل و به عنوان مطالعه ای پداکوژیکی و مستمر در مورد زندگی یک خانواده متوسط آمریکایی در فاصله ۱۲ سال، فیلم جالب و منحصر بفردی بود اما به گمانم این ویژگی آنقدر اهمیت نداشت که فیلم تا این حد مورد توجه قرار بگیرد و این همه از آن تقدیر و تمجید شود. پیش از لینک لیتر، فیلمسازان دیگری از جمله مایکل آپتد، مستند ساز انگلیسی هم ایده ای شبیه ایده لینک لیتر را در فیلم «هفت بعلاوه هفت» اجرا کرده بود. او در این فیلم، ۱۴ کودک هفت ساله را انتخاب کرد و روی آنها مطالعه کرد و بعد از ۱۴ سال دوباره به سراغ آنها را رفت و فیلم دیگری در مورد آنها ساخت. حالا لینک لیتر، این رشد و تحول تدریجی شخصیت هایش را به طور پیوسته در یک فیلم تصویر کرده است که به عنوان یک تجربه سینمایی پرزحمت و خسته کننده، فی نفسه ارزشمند است.

اما به گمان من طنز سیاه ایناریتو یعنی «بردمن»، از هر نظر بر «پسربچگی» برتری داشت. فیلمی که نشان دهندۀ قدرت کارگردانی ایناریتو و مهارت او در روایت یک ماجرای دراماتیک پرقدرت و تلفیق ماهرانۀ دنیای ذهنی یک شخصیت با واقعیت های زندگی اش بود. به اعتقاد من بعد از «همه چیز درباره ایو» و «شب افتتاح» جان کاساوتیس( که فیلم ایناریتو به شدت وامدار آن است)، هیچ فیلمی این گونه به دنیای نمایش و حاشیه آن نپرداخته است. ایناریتو، دنیای نمایش و دنیای واقعی، صحنه و پشت صحنه و عینیت و ذهنیت را هوشمندانه ترکیب کرده و رئالیسم جادویی خود را حول محور یک شخصیت بحران زده و گرفتار کابوس هویت هنری بنا کرده است. «بردمن»، نقدی بر وضعیت سینمای تجاری امروز و چالش بین هنر عامه پسند و هنر فاخر است. داستانی که با تمرین اجرای یک نمایش و افراد گروه در برادوی شروع می شود و بدون قطع(یا توهم نداشتن قطع) یک ضرب پیش می رود. ایناریتو، همه عناصر فیلم را هوشمندانه در یک هماهنگی دقیق پیرامون شخصیت اصلی فیلم(ریگان تامسون با بازیگری درخشان مایکل کیتن) و بحران درونی او چیده است. او که قبلا مهارتش را در ساختن فیلم هایی با ساختارهای روایی پیچیده و روایت های موازی نشان داده بود، در اینجا روایتی خطی و کلاسیک را در فرمی پیچیده و در قالب یک پلان سکانس طولانی ارائه کرده است. توهم تک پلان بودن فیلم که با تمهیداتی در زمان مونتاژ حاصل شده، باعث ایجاد وحدت و یکپارچگی بین جهان سورئال و رئال شده و سیالیت ذهنی شخصیت محوری فیلم را باورپذیر کرده است.  حرکت دوربین سیال و بی وقفه امانوئل لوبزکی و چرخش های به موقع آن و تعقیب شخصیت ها در راهروهای تنگ و فضای بسته پشت صحنه سالن نمایش، فیلمی پر دیالوگ را که می توانست کسالت آور و خسته کننده باشد، از این حالت درآورده و انرژی و پویایی خاصی به آن بخشیده است. و چقدر خوب که ارزش های کار لوبزکی از طرف اعضای آکادمی اسکار دیده شد و او که سال قبل به خاطر فیلمبرداری فیلم «جاذبه»، جایزه بهترین فیلمبرداری را گرفته بود امسال نیز دوباره موفق به دریافت این جایزه شد هرچند به اعتقاد من، لوکاس زال و ریشارد لنچوسکی، فیلمبرداران فیلم «ایدا» ساخته پاول پاولیکوفسکی(برنده جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی امسال)، برای دریافت این جایزه شایسته تر بودند(در مورد ارزش های تصویری فیلم «ایدا» جداگانه نوشته ام).

fullwidth.48ce0fea

در میان رقبای «بردمن»، «هتل بزرگ بوداپست» نیز شانس زیادی برای برنده شدن داشت. فیلمی که داستان و شخصیت های جذاب و جلوه های بصری خیره کننده آن بسیاری از منتقدان را تحت تاثیر قرار داده بود و می توانست اعضای آکادمی اسکار را نیز فریب دهد. فیلمی که به اعتقاد من جز قصه ای فانتزی که خوب روایت می شود و قاب ها و رنگ های زیبا و خیره کننده، حرف مهمی برای گفتن ندارد و بسیار فیلم کم عمقی است.

انتخاب فیلم «تک تیرانداز آمریکایی» کلینت ایستوود به عنوان نامزد بهترین فیلم به اعتقاد من اساساً یک اشتباه بود. جدا از موضع گیری سیاسی راست گرایانه این فیلم که خیلی به مذاق اعضای آکادمی که گرایش های سیاسی لیبرالیستی خود را بارها نشان داده اند، خوش نمی آمد، از نظر سینمایی هم در حدی نبود که بتواند با فیلمی مثل «بردمن» رقابت کند. اما فیلم دیگری که در میان نامزدها بود و جایزه بهترین تدوین و بهترین بازیگر مرد برای جی کی سیمونز را گرفت و به اعتقاد من حتی ارزش دریافت اسکار بهترین فیلم و بهترین کارگردانی را هم داشت، فیلم «ویپلش»(Wiplash) ساخته دیمین چزل بود. فیلمی متفاوت در ژانر فیلم های موسیقی که به رابطۀ آزاردهنده و سادیستی یک مربی موسیقی جاز و شاگرد جوانش می پردازد. «ویپلش» فیلمی است که همه کلیشه ها و تصورات رایج مربوط به دنیای موسیقی و پشت صحنه آن را برهم می زند. فیلمی که تدوین استادانه تام کراس و ریتم دقیق آن که بر مبنای ریتم موسیقی جازی که در فیلم اجرا می شود، شکل گرفته، به حق مورد توجه اعضای آکادمی قرار گرفت. همین طور بازی جی کی سیمونز در نقش یک مربی کمال گرا که کمال گرایی او به حدی از جنون و سادیسم می رسد، بسیار تحسین برانگیز است و جایزه بهترین بازیگر مرد نقش مکمل را نصیب او کرد. سیمونز همه توان فیزیکی و قدرت بیانی اش را به کار گرفت تا این شخصیت غیرمتعارف را به بهترین شکل اش خلق کند.

4

تقریبا هیچ تردیدی در مورد برنده شدن جولین مور در مراسم شب گذشته وجود نداشت. رزموند پایک برای ایفای نقش فم فتال نئونوآر روانکاوانه دیوید فینچر(«دختر گمشده») البته رقیب مهمی برای جولین مور بود. همچنین ماریون کوتیارد، برای بازی درخشانش در فیلم «دو روز یک شب» برادران داردن در نقش زن کارگر مستاصل و افسرده ای که در چرخدنده های سرمایه داری له می شود، می توانست رقیب بزرگی برای جولین مور باشد اما سابقه درخشان مور و نقش های به یادماندنی اش در سینما و چهار بار نامزد شدن قبلی اش در اسکار، نمی توانست از دید اعضای آکادمی پنهان بماند. جولین مور قطعا یکی از بهترین بازیگران زن نسل خودش است. بازیگری که با فیلم «برش های کوتاه»(شورت کاتز) رابرت آلتمن درخشید و پس از آن با بازی در فیلم هایی چون «ماگنولیا»، «ساعت ها»، «دور از بهشت»، «شب های عیاشی»(بوگی نایتز)، «لبوفسکی بزرگ»، «پایان رابطه» و «نقشه ستارگان»، جای خود را به عنوان بازیگری صاحب سبک در سینمای هنری آمریکا تثبیت کرد اگرچه او خود را محدود به بازی در فیلم های هنری(آرت هاوس فیلمز) نکرد و در فیلم های تجاری و بلاک باستر بسیاری نیز ظاهر شد. به هر حال امسال نوبت جولین مور بود که در آستانه پنجاه سالگی(سنی لغزنده و خطرناک برای بازیگران زن سینما)، به خاطر همه دستاوردهای سینمایی اش تقدیر شود. ضمن این که او قبلا همه جوایز مهم سینمایی سال از جمله گلدن گلوب و بفتا را برای ایفای نقش آلیس در فیلم «هنوز آلیس» دریافت کرده بود.

7

در این فیلم او در یکی از بهترین نقش های سینمایی اش ظاهر شد، استاد دانشگاه رشته زبان شناسی که دچار بیماری آلزایمر زودرس شده و بتدریج واژه ها را که مهم ترین ابزار بیانی او به حساب می آیند، فراموش می کند. جولین مور، نقش این زن و نحوه مواجه شدن او با این بیماری ویرانگر و تلاش او برای مقاومت در برابر فراموشی را به بهترین شکل ایفا کرده است بدون اینکه اسیر احساسات آبکی یا سانتیمانتالیسم متداول این نوع نقش ها شود.

اما به گمان من جایزه بهترین بازیگر مرد برای ادی ردمین در فیلم «تئوری همه چیز» از طرف اعضای آکادمی، خیلی زود هنگام بود. درست است که ادی ردمین با بازی در نقش دشوار استیون هاوکینگ، این نابغه بزرگ قرن بیستم، خلاقیت و استعداد درخشان خود در بازیگری را به نمایش گذاشت اما اسکار باید سابقه بازیگری افراد را نیز درنظر بگیرد. ردمین، نبوغ، سرسختی و استحاله فیزیکی تدریجی هاوکینگ و رشد بیماری او را به خوبی بازآفرینی کرده است. میمیک چهره او و نگاه هایش به ویژه بعد از آنکه هاوکینگ، قدرت تکلمش را از دست می دهد، عالی است. اما برنده شدن یک بازیگر به خاطر بازی در چنین نقش هایی، دیگر در اسکار به یک کلیشه تبدیل شده است(بازی داستین هافمن در «مرد بارانی» و دنیل دی لوئیس در «پای چپ من» به عنوان نمونه).

8

به همین دلیل است که اسکار، بازی های استثنایی و درخشان مایکل کیتن در «بردمن» و استیو کارل در «فاکسکچر» را نادیده می گیرد. بازی استیو کارل در نقش جان دو پوان، میلیونر آمریکایی و قاتل دیوید شولتز، قهرمان کشتی آمریکا در فیلم «فاکسکچر» استادانه بود. او ماهرانه، شخصیتی منفور و غیرقابل فهم را به کاراکتری جذاب و قابل ترحم تبدیل کرده بود. همین طور مایکل کیتن، در «بردمن»، کشمکش های روانی و درونی شخصیت یک سوپراستار محبوب اما فراموش شدۀ هالیوود را که حالا دوران افول بازیگری اش را می گذراند و می خواهد با اجرای نمایشی در برادوی، دوران شکوه گذشته اش را احیا کند اما همچنان زیر سلطه نقش های بلاک باستر قبلی اش قرار دارد، به طرز عالی و خیره کننده ای بازی کرده است. اما کلیشه های اسکار، گاهی قوی تر عمل می کنند و در این مورد تردید ندارم که بازی مایکل کیتن و استیو کارل، تا حد زیادی قربانی نگاه های کلیشه ای حاکم بر اسکار شده است.

یک نظر

لطفاً نظر خود را اضافه کنید