جهانی شدن جشنواره فیلم فجر، از حرف تا عمل

0

برگزاری یک جشنواره سینمایی با مختصات و استانداردهای بین المللی در ایران کار ساده ای نیست چرا که این کار با مشکلات و محدودیت های داخلی و خارجی بسیاری مواجه است که بخشی از آنها را رضا میرکریمی، مدیر جشنواره جهانی فیلم فجر در گفتگو با برنامه «چشم شب روشن» صدا و سیما بیان کرده است.
از یک سو، در داخل، جناح سیاسی مخالف دولت فعلی که با مدیریت فعلی سینما اختلاف دارند، برای کوبیدن حریف سیاسی خود از هر فرصت و موقعیتی استفاده می کنند. آنها از همان ابتدا با جدا شدن بخش بین الملل جشنواره فجر از بخش ملی آن مخالف بودند و حالا نیز منتظر بهانه ای اند که به آن حمله کنند. حالا این بهانه می تواند نمایش یک فیلم خاص باشد یا حضور برنامه ریزی شده و یا شاید هم اتفاقی یک چهره سینمایی که این طیف سیاسی خاص نمی پسندد. بنابراین، بخشی از توان و انرژی مدیر جشنواره، خواه ناخواه صرف مقابله با کارشکنی ها و خنثی کردن تبلیغات رسانه ای منفی آنها خواهد شد.
از سوی دیگر، مشکلات و محدویت هایی که به لحاظ ممیزی برای نمایش فیلم های سینماگران غربی و نیز سفر کارگردان های غربی به ایران وجود دارد، روند انتخاب فیلم ها و دعوت از مهمانان خارجی را دشوار کرده است. کمتر سینماگر غربی حاضر می شود که فیلمش بدون دست کاری و سانسور در جشنواره نشان داده شود و همین موضوع دست هیئت انتخاب جشنواره را می بندد چرا که آنها باید به سراغ فیلم هایی بروند که نیاز به سانسور کمتری داشته باشند.
شخصا در این دوره از جشنواره، از نزدیک شاهد تلاش ها و دوندگی های میرکریمی برای ایجاد هویت تازه ای برای این جشنواره و رفع کمبودها و نواقص آن بوده ام. واقعیت این است که به رغم همه کاستی ها و محدودیت ها، رضا میرکریمی، در دومین سال مدیریت خود، تا حد زیادی موفق شده که با ایجاد تغییراتی در شکل و شیوه اجرایی جشنواره و گنجاندن بخش ها و برنامه های متنوع و نیز کاستن هزینه های تشریفاتی از قبیل مراسم فرش قرمز، هویت و شکل و شمایل تازه ای برای جشنواره جهانی فیلم فجر دست و پا کند. او در گفتگو با صدا و سیما، گفته است که «جشنواره ای را که ویترین داشت و لوکس بود به جشنواره ای تخصصی با کارگاه های آموزشی» تبدیل کرده. می گوید جشنواره امسال، «ریخت و پاش کمتری» داشته و «ولخرجی های کشورهای همسایه» را انجام نداده، چرا که قصد دارد این جشنواره را «از یک جشنواره پیرو به جشنواره ای پیشرو» تبدیل کند. او سال قبل نیز اظهار امیدواری کرده بود که جشنواره جهانی فیلم فجر، در چند سال آینده، به «مهم‌ترین رویداد سینمایی آسیا» تبدیل شود. آرزویی که تحقق آن در گروی حل بسیاری از معضلات کنونی جشنواره جهانی فیلم فجر و برطرف کردن نواقص آن است.
به اعتقاد من جشنواره جهانی فیلم فجر حتی اگر نتواند خود را با معیارها و قواعد جشنواره های جهانی تطبیق داده و به جایگاه یک جشنواره معتبر جهانی برساند و تثبیت کند، باز هم وجود آن بهتر از نبود آن است چرا که برگزاری یک جشنواره حتی در همین سطح و با همین کیفیت نیز برای ارتقا فرهنگ سینمایی در ایران و پاسخگویی به بخشی از نیازهای علاقمندان جدی سینما و سینه فیلیای ایرانی ضروری است. جشنواره فیلم، فرصتی است برای تماشای آثار خوب و برگزیده سینمای جهان بر روی پرده بزرگ در سالن های تاریک سینما و نیز مشارکت در جلسات نقد و بررسی و بحث و گفتگو با فیلمسازان، شرکت در مسترکلاس ها و کارگاه های آموزشی سینماگران شاخص و دیدار با منتقدان سینمایی کشورهای دیگر، پخش کننده ها و خریداران خارجی فیلم ها که به جشنواره دعوت می شوند.
اگر بخواهیم واقع بینانه نگاه کنیم، قطعا در شرایط فعلی، رقابت جشنواره جهانی فیلم فجر با جشنواره های معتبر بین المللی، حتی جشنواره های سینمایی کشورهای همسایه مثل جشنواره فیلم استانبول یا جشنواره فیلم دوبی کار غیرممکنی است. از طرفی محدود کردن جشنواره به سینمای منطقه و کشورهای همسایه، شاید در سطح بین المللی، راه حل منطقی و مناسبی باشد اما جذابیت چندانی برای مخاطبان جدی سینما در ایران که تشنه تماشای فیلم های هنری روز جهان و آثار سینماگران شاخص و مستقل بر روی پرده اند، ندارد. بنابراین، به اعتقاد من اگر این جشنواره بخواهد موقعیت و اعتباری در سطح جهانی برای خود کسب کند و در عین حال به نیازهای سینه فیل های ایرانی پاسخ دهد، باید همانند برخی از جشنواره های اروپایی و آمریکایی از قبیل کارلو وی واری، لوکارنو، نانت و ساندنس، روی سینمای هنری و مستقل جهان متمرکز شود و به تدریج این جشنواره را به مکانی برای کشف استعدادهای سینمایی جوان و نوظهور تبدیل کند. عرصه رقابت کشورهای مختلف جهان تبدیل کند. لیست فیلم های پذیرفته شده برای بخش مسابقه جشنواره امسال و انتخاب فیلم هایی از فیلمسازان جوان و ناشناس سرزمین های مختلف که نخستین نمایش بین المللی آنها در این جشنواره است، نشانه رویکرد درست و منطقی میرکریمی برای کسب هویت تازه ای برای جشنواره جهانی فیلم فجر است.

(این یادداشت ابتدا در روزنامه ایران ویژه جشنواره جهانی فیلم فجر منتشر شد.)

لطفاً نظر خود را اضافه کنید